कला-साहित्य

निर्णयाचो निर्णय ( कथा )

- संदेश श्रीकांत बांदेकर, सदाशिवगड (कारवार)

सीतेक आज तिगेल घोवान एक महत्त्वाचो निर्णय घेऊ सांगीलो.सीतेक खुप अप्रुप दिसलें कारण आज ह्या घरात माप बंदाळ्ळून येवन चाळीस वर्सा तरी जाल उरतलें.तर ह्या घरातलें निर्णय सगळें कर्तपुरुशच घेते आशीलें.पयल्या माम हे सगळें निर्णय घेतालो.तेणे मामेक ( आपल्या बायलेंक) केन्न विचारलें ना आनी मामेन बी  केन्नाय खंच्याय निर्णयाक आडकाठी हाडिल नाशीली तर मागीर घरात येयील सुनांल कीतं बिशाद आशिली.सीतेक मावान घेतीलें सगळेंत निर्णय मान्य उरताल अश ना पुण ते कायीत उलौवु शकना आशीलें.तश तेणें त्या वेळार आपलें घरकारां बी उलौवन दाखयीलें पुण आवय बापायल्यां निर्णया मुकार कायीत उलौवु बी शकना आशिलो.हे सीतेक बरें खबर आशीलें

राम हो मल्लुमामालों चलो. ह्या गावांत सगळ्यां व्होड आनी सगळ्यांत.श्रीमंत अशें हे घराणें.गावांत देवा नंतर तेमकात मानपान आशीलों.मल्लुमामांक गावांले सगळें लोक देवत समजतालें.जेन्न कुळ कायदो सम्मत जालो तेन्ना कसतलं तेगेल जमीन म्हण आपल्याल कोण कोण शेत कसता तेमकं सगळ्यांक स्वखुशीन ती ती जमीण तेमगेल नावांर कन्न दिल्ली.तेन्नाच्यान तर मल्लुमाम आशील नाशील गावांचो दैवत जाल्लो म्हणल्यार हरकत ना.

मल्लुमामानं आनीक एक बरें काम कन्न दवरीलें ते म्हणलार आपुण आरोग्यान बरं आस्तानात पुराय बदिकाचे चलो चली असो भेद कन्ननास्ताना सगल्यांक समा वाटें कन्न दिल्ले.ही अशी बरी देख गावांत घाल्लन दिल्ली.व्होडल पुत राम.तेजे बरात गावांतत रावतालो. बाकिचे पुत गोंया मुंबयत आनी चली लग्न दिल्यो तेमतेमी तेंगेल संवसारात गुल्ल.तसो मल्लुमामांक व्होडल्या पुतार आनी सूनेर इल्लोंं जास्तीत जीव आशीलों.सीताक बी अश राजआंंगण आशील घरात रावचें पसंत आशीलें.ज्या वेळार सीतेल बापुय हे घर पळौवन जेन्न घरा वचुन सांगनाका सीतेक कोण नमन्यान आंनद जाल्लो त्या वेळार त्या आनंदाचे वर्णन करुक आज बी तेगेल कडे शब्दत नात.

सीता घरातली व्होडली सुन जाल्ले कारणान आनी तेकां जाय तशे घरदार आनी आपुलकीची मनश्यां मेळील कारणान ह्या घरची सुन न्ही तर चलीच जाल्ले. मल्लुमाम बी येयल्ले गेल्ले लोकांक आपणालं चलीत म्हण ओळख कन्न दितालो.मल्लुमामा भाशेंनत सीताक बी गरजु लोकांक मदत करु आवडतालें. तसो हो गुण तेणे आपल्याल मामा कडल्यान घेतला अशें जो तो गावांतलें लोक उलयताले।

सीतेल मामी हो संवसार सोडन्न गेलार पांच वर्स जावन गेल्ली.पुण मामे म्हणकीत तेणे बी ह्या घराक घरपण हाडीलें.बाकीचे पुत सुन त्या त्या कारणा वेळार गावांल्या घरात येताले.पुण सीते त्या बद्दल केन्नात तक्रार केल ना.तेक दिसतालें आपुण बरे तर जग बरें.आनी तेमी कारणापुरतें येतात म्हण. बी शीण नाशीलो. कारण आपलें मनश्यांर शीण तो कसलों?आनी येतात न्ही सणां परबें वेळार गावांत आनी घरात तितलेत पुरो.आनी आपुण जे कीतं करता तें ह्या घरातल्या लोकांसाठीच न्ही ?

बाकीचे देर जावों नंणद बी सगळें सीतेक आपली आवयत मानतालें.मागीर तेमी सणां आसणेक येयलें ना येयलें म्हण तेंका राग येनालो.केन्न केन्ना मल्लुमाम मातर बाकीच्या सुना पुतार धेगंसो घालतालो खरों पुण सीतेन मदि तोडं घालन्न समजयल की तो ओगी रावतालो.तरी मल्लुमाम सीता मुकार नास्तना मेळील संदि केन्ना सोडनालो.तेकां बी दिसतालें सगळें जाणान एकत्र रावचे,एकत्र सुख दुःख वाटुन घेवचे.सगळें सण परब आंनदान एकत्र साजरे करचें.पुण ह्मा जामान्यात हे शक्य ना म्हण तेकां बी खबर आशीलें.

मल्लुमाम आस म्हणलार घरात सगळें सण आसण आंनदान एकत्र अशी साजरी जाताली.गावांतलें लोक बी आपुण जावन खंडि बी घालतालें.ना अश ना.आनी तशी खंडि घालात म्हण बी तो केन्नात सांगनाल्लो.पुण तो आस म्हणलार तेगेल उपकारात लोक रावलें.

पुण मल्लुमाम गेल नंतर हे चित्र बदल्ले.तेतूत आता हो गांव शहराक फाटि घालु लागीलो.नवी पिळगी तयार जाते आशीली.काळा प्रमाणे मात्याक कुरपणे तस हो गांव बदलत गेल्लो.सीतेक एकत पुत आनी रामान लागीच्या व्होड शहरात शिकु घातीलो.हो गांव बाकी बाबतीत न्हि तर व्होड व्होड इमारती लागुन शहरात बदलु लागीलो हेत मात खरें .पयली देवळांकडे वाजील वाजंत्रा हांगात देल्लात वाजतात काय अश दिसतालें.आत व्होड व्होड इमारती जाल्ल्या न आत दीव लावणेर घातीली शिंगा फूक सूद्धा समा आयकुक येना.

जो पर्यंत मल्लुमाम आशीलो तो पर्यंत घरात सगळे सुरळीत चालू आशीलें. तो गेल नंतर राम आनी सीताच सगळे पळोवन घेताले.देर जावो नंणद आनी लागीचे घरचे समंदिक आत कसलीय निमीत काडन्न घराकडल्यान आनी गांवाकडल्यान पैस जाले. आनी तश तेमका तेमतेमगेल वाटो पयल्यात मेळीलो. हेतुत तेमगेल चलो महेश बी आशीलो. तेणे आपल्यांक आनी मुकार शिकु जाय म्हण मुंबय आशील्या बापोल्याकडे धांव घेतीली.एकलोत पुत आनी तेकां मुकार शिकची उमेद आसा तर तेमी घोवां बायलेंन बी काय आडकाठी हाडल्ना.

मुकेश हो महेशालो जिवाभावाचो दोस्त. शिकुक तितलो हुशार नाशीलो पुण बाकी इतर कामाक वाघ म्हणल्यार हरकत ना.तेगेल आवय बापुय मल्लुमाम आसतान हांगात कामा आशिली. मुकेशाल बापुय वायट जात धन्न राम आनी सीता महेशाबरा आपणालो पुत असोत कन्न सांभाळतालें मुकेशाल आवय सुमन ही सीतेल्या कुळारच्या गांवातली आशीली. ती ह्या घरात घर कामाक उरल्ली तरी आपल्लाल घरात घोळील्या म्हणकीत घोळताली.सुमनाक तर सीता आपल्याल भयणी म्हणकीत वागयताले.इतलें कीत्याक मुकेशालो शिक्षणा खर्च बी तेमीत पळयतालें

मनश्यालो संवसार मनश्याल जीवन केन्न आनी कश बदलता हे कोणुत सांगु शकना आनी जे घडचे उरता ते मात केन्नात चुकना हे मात.खरें.महेश मुंबय म्हण बापोल्यार शिकु गेल्लो थंयीत शिक्षण पुर्ण कन्न कामाक रावलो.तेगेल हुशारी पळौवन त्या कंपनी न तेक अमेरिका धाडलो. आनी हेमी वाट पळयतात म्हागेल पुत आत येतलो फाल येतल कन्न.पुण तेणेत दोन वर्सा नंतर सांगले की आत आपुण मुंबय ना अमेरिकेत आस म्हण. हे जेन्न तेमकां खुप वायट दिसलें तरी तेमकांं मुकेश लागी आशील्यान हे दुःख मातर हगुर जालें कारण मानील पुत तरी लागी आसा म्हण.

महेशाक बी खुप वायट दिसले. आपलो दोस्त नी तर आपल्याल मानील्या भावान आपल्याक एक उतरान सांगल्ना म्हण.स्वताच्या आवय बापाय सांगल्ना थंय म्हागेल कीत गत. महेशाकं चारी बाजुच्या गांवातल्या चली सांगुन येताल्यों. पुण तो देशात येयल्यार गांवात येतल न्ही? मुकेश आता गोंया कामा लागीलो.थोडे दिवस यो वच करतालो.वेळार कामा पावची कसरत जाताली. सीतेनत सांगीले आवयक घेवन गोंयातच राव.सुमनाक बेजार येयल्यार हांडन्न पावय केन्न केन्ना.

आत मुकेशाक बी चली सांगुन येतालीत. पुण सुमन फाटी सरतालें कारण खर्चाचे कश करतल काय म्हण. तरी राम सीता ओगी रावतल्यातलें न्हि.तुमीत एक बरी चली पळौवन हेमीत यजमानपण कन्न हेमीत ह्या घरात सुन हाडली.आपलें पुतान हे सुख नशीबा दिल ना तरी मानील पुताल लग्न होड गडदेन केले.

सुमनाक सीतेल मनातलें कळतालें पुण उलौवन घावो कीत्या ताजो करचो म्हण ते गप्पत रावतालें.मुकेशाल लग्नाचें नवलाई चे दिवस सरले तो परत गोंया वचु तयार जालो तरी सुमन तेमचें बरा सीतेक सोडन्न वचुक तयार नाशीलें.रामान सीतेन बाबा पुता कन्न धाडलें.पुण प्रत्येक सणा आसणेक गांवा येतालें.एक एक पटि बर ना जाल तरी येतालेत.

ह्या पटी मुकेश दिवाळें येयीलो गांवात.चार जास्तीत रावलो.आनी त्या दिसा अचानक एक गोश्ट घडली.राम बाजारात गेल्ले कडे काय ना जावन पडलो.हि बातमी सीतेकडे पावुक वेळ लागलं ना.तेगेल आवरोच उडलो.मुकेश आनी आपलें दोस्ता घेवन रामाक कारवार सरकारी दवाखान्यात होयले.डाँक्टारान सांगले मायल्ड अँटेक येयला म्हण.मुकेशान महेशाक फोन ही खबर सांगली तर तेणें म्हाक कशें येवु मेळना.जाय तितलें पैशे घाडता बरें डॉक्टराक दाखय इतले सांगुन फोन दवरलों.

मुकेशान सगळो भार घेवन आपल्या जल्म दिल्या बापाय म्हणकी पुराय सेवा केली.परत तेगली गोंय दवाखानो अशी कसरत सुरु जाली.सीता आनी सुमन रात्री आमी दवाखान्यात रावता म्हणलें मुकेश कसोत आयकोवु तयार नाशीलों.काय दिसांन राम पयल्या म्हणकी बर जालों.पयलीच्या म्हणकीत सगळें जाग्यार पडलें.महेशाल जागो मुकेशान भन्न काडिलो.पुण आपल्यालो रक्ताचो पुत पावल्ना म्हण तेमकांं दोगांक खुप वायट दिसलें पुण सांगतल कोणाक ? कारण आपलें वोठ आनी आपलें दात.

राम बरं नाशील तेन्नाची याद काडलार सीतेक आज बी घप्प जाता.हातपायाक थरथरो येता.आपुण खंचे पुण्य केल्ले देवा खबर की त्या दिसा मुकेश गावांत उरलों.म्हण आपल्याल घोव सहीसलामत आनी वेळार दवाखान्यात पावलों.आनी उपचार जालें.ना तर कीतं पळतल आशील देवा ?म्हण सीतेल दोळ्यात उदा येयल शिवाय रावल ना.आनी त्या उदा बरा महेशाली बी खुप याद येयली.असल्या प्रसंगार तो उरु जाय आशील म्हण.

konkani kathaराम दवाखान्यात आशील तेन्ना ची खबर.राम.तेन्ना उलोवु बी लागीलो.तेणे कीतले पटी सांगलें आत हांव बरो आसा सीता रावतल म्हाज बरा तुगेल आवय बी आसा आमगेल बरा.तुक खुप त्रास जातात रे.पुण ना मुकेश कसोत आयकवु तयार ना. तेणे इतलेत सांगलें काका म्हागेल बाब उरल्यार बी असोत राबता आशील न्ही ?आनी महेश म्हागेल भाव तर तो ना थंय म्हाका म्हागेल कर्तव्य करु दियात.आता ह्या पोरांकडे कीतं उलयतले काय ?म्हण तेमी गप्प रावलें

राम घरा येवन बरें दिस जाल्ले.सुमन बी गोंया पुताकडे गेलेत नाशील.सीता तेकां परत परत दम्मय करतालें आमी रावता गो तु चल पुत आशील कडे.आनी दोन दिसांन म्हणत वचु मागना आशीलें.मुकेश तर दिसा तीन चार पटी फोन करतें रावतालों. आठवड्या दोन पटी तरी गावांत येतालों.एक पटी हे बी सांगलें आई बरा तुमी बी येया म्हाज बरा कायमचें गोंयात मागीर परबें आसणेक येवचें गावांत.पुण सीताक हे मान्य नाशीलें.तेक हे घर सोडन्न वयचेत नाशीलें.कारण तेगेल जीव ह्या घरात गुतुन आशीलो.

एक दिस रामान थंडपणान सीतेक सांगलेंत. “हे पळय सीतें आज तुका हांव म्हागेलो एक निर्णय सांगता आनी त्या निर्णयाचो निर्णय तुवें घेऊ जाय.अश म्हाक दिसता.म्हाक तुगेल मना विरुद्ध निर्णय घेवचो ना. पळय आत आमी पिकीलं पानां कोण कैन्ना झडत म्हण सांगु शकना.म्हाक आता खंचोत आशें कीरण दिसना कि महेश परत गावांत येतल म्हण.तेणे त्या पैश्यां दुनियेत आपलो संवसार मांडला आनी मुक्काल दिसांत हांव हांगात लग्न जाला अस एक दिवस फोन येवचोत बाकी आसा.पोरां ल्हान आस म्हणलार आमगेली एकपटि पांख फुटली कोण कोणालोत न्हिं. आपलें वाटेचो आपलो धनी.सीता पळयल मुगो म्हाक आराम नाशील तेन्ना म्हागेल साठी त्या वेळार मुकेशान कीतलें त्रास काडले ते.आमी आनी तेकां परत त्रास दिवचो नाका.””

“” अहो,अश तुमी कीत्या उलयतात आज ? कितं जाल तुमकां ? “”

“” आयकय गो सीता आज आमी पिकीलं पान जालात.आमी आता आनी कोणाक त्रास.दिवचो न्हिं.आमगेल हात पाय शाबुत आस म्हणलार सगळें खरें.आमी शीक पडलार मुकेश असो आपलें काम सोडन्न कस येतलो?तेक तेगेल नौकरी आसा तेगेल आपणालों संवसार आसा.तर म्हागेल विचार आशीलो की आमी हात पायांन घट्ट आसतानाच वु्ध्दाश्रमात वचुन राब्या.आमी पैशे दिवन थंयीत रावचें.आमकां कीतें तेमी पळयतलें मुकेशाक आनी परत त्रास नाकाच.अदि मदि केन्ना येव्या गो ह्या घरात तुक जाय तेन्ना.म्हाक आनी तुका ह्या घरा शिवाय रावु जावचें ना गों खबर आसा पुण आत सवंय करू जाय.आनी एक विचार आसा आमगेल आस्ती आनी हे घर आमी वयचें पयल्या मुकेशाल नावांर करया.आमगेल फाटल्यान आपलें पयर्यान हक्क सांगचो नाकां.आत हेजेर म्हाक तुगेल निर्णय जाय.तुगेल निर्णयाचो निर्णय म्हाका मान्य आसा.””

सीते आत कीतं उलौवचे म्हण कळना जाले.फक्त दोळ्यांतल्यान काळी न्हंयीत वाहु लागीली.अशी ही बरीच वेळ राव मारीली शांतता उरली.काय वेळान व्होड श्वास घेवन सोडते म्हणले

“” हय हो तुमी बरोबर सांगते आसा.ह्मा घरात लग्न कन्न येयल नंतरचे दिवस आनी आयचो दिवस हेतुत जमीन असमानाचो फरक आसा.तुमी बर ना जालें आनी आमगेल जीवनत बदलन्न गेले.मुकेश त्या वेळार आशील म्हण तो काळ निभावन गेलो.मुकार कितें ? हो प्रश्न म्हाक बी पडला.पुण हांव तुमकां सांगुक शकल् ना. आज तुमीत हो प्रश्न काडलो तर हांव सांगता तुमी सांगले ते सगळें पुण आमकां व्रुध्दाश्रमा वचुक मुकेश सोडतलो.? हो विचार केल तुमी ? आमकां हांगा आमगेल कोण ना म्हण सुमनाक तो दवरन्न गेला.आनी ते सुध्दा आमकां सोडन्न वचु तयार ना. तुमी सांगील म्हाका पटलें .पुण आमी व्रुध्दाश्रमाक वयचे नाका तर आमी मुकेशा बरा गोंयातच या.थंयीत आमी घर घेव्या आनी सगळें जाण एककडे राव्या. होत्त तुमी सांगील्या निर्णयाचो निर्णय. तुमकां मान्य आस न्हि ?”

” हय एकदम योग्य निर्णय. आत मुकेशा शिवाय आमकां आस तरी कोण ? तो आमकां इतले मानता तर आमी बी थोडे खालतें घेऊ जायीत न्ही आनी स्वता पुता कडल्यान तेकं आनी कीतले दिस आमी अशं पैस दवरतलें? हांव फाल्यात वचुन रजिस्टर कचेरी वचुन हे घर आमगेल सगळी आस्ती मुकेशाल नावांर करची तजवीज करता.पुण सद्या आमी गोंयात तुगेल बरा येता हो आमगेल निर्णय फोन कन्न सांग्या.

Share

9 Comments

  1. वाहहह.
    मस्त बरोवप.. निर्णय एकदम बरोबर.
    संदेश अभिनंदन..

  2. देव बरें करु

  3. सुंदर कथा. आयचे जीणेचें सत्य दर्शन. संदेशबाबांच्या बरपातलो कारवारी सुवाद ओडलावणो !

  4. अप्रतिम बरयल्या कथा. आयचे सत्य चित्रण. कारवारी सुवादान गोडी वाडयली संदेशबाबान !

  5. शिक्षण घेवन आपल्या कारकीरदेत घुसपटिल्ली स्थलांतरित नवी पिळगी आनी ताऺच्या गावात आशिल्या जाणत्या पालकांच्या समस्येर आदारीत कारवारच्या बोलीत बरयल्ली ही सुंदर कथा

  6. Thanks for keeping our Konkani culture and language alive, just because people like you even today the essence of konkani language is alive and growing. God bless you Sandesh Bhava.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Back to top button
error: Kindly Dont Copy !!