कला-साहित्य

त्रिमुन्डा

(आयतारचीं बालकथा)

– अविनाश कुंकळकार
काणयों सांगपाक म्हज्या आज्याक कोण लागना आशिल्लो. तो अशें तरेन काणी सांगतालो की काणी आयकतल्याक सामकार करीच एक गडणूक गट्टा अशें दिसतालें. आयकतलो मन लावन काणी आयकतालो आनी काणीय बी तशीच आसताली, मन लावन आयकपा सारकी.
काणयेंतली पात्रा तो अशें तरेन रंगयतालो कीं सामकार त्या पात्राचें चित्रूच उभे रावल्या वरी दिसतालें.
खूब वर्सा फाटी अशीच एक काणी ताणे सांगिल्ल्याची म्हाका याद जाता.

 

त्रिमुखी नांवाच्या त्या भयानक रानांत, मोट्ट्या एका कांजर्‍याच्या रूखा पोदाक  त्रिमुन्डा नांवाचो एक राखेस रावतालो. तो राखेस आंगान गट्टमुट, फातरा वरी काळो आनी भयानक दिसतालो. ताका तीन तकले आशिल्लें देखून ताचे नांव त्रिमुन्डा आसलें जावये.
रानांत आयिल्ल्या गोरवा, वासरांक वा चुकून त्या सुवांतेर पाविल्ल्या वाटसुर्‍याक खावन तो आपलें पोट भरतालो. त्या राना सकयल त्रिवेणी नांवाचो एक गांव आसा. त्या गांवचें लोक चुकून लेगीत त्या रानांत वचनासलें आनी त्रिमुन्डा त्या गांवांत येवन कोणा मनशाक वा मनजातीक खायनाशिल्लो. कित्याक तर ताका त्रिवेणी गांवांत येवपाची बंन्दी आशिल्ली. तसो ताका शिराप मेळिल्लो. एक साधु पुरसांन ताका तो शिराप दिल्लो.

खूब वर्सा फाटी, एक दीस दोनपारच्या वेळार साधू पुरूस त्या काजर्‍याच्या झाडा मुळात तपश्चर्या करूक बशिल्लो. त्रिमुन्डा आपल्या दनपारच्या जेवणाची वेवस्ता करपा खातीर रानांत हांगा, थंय भवतालो. अचकीत ताचे नदरेक तो तेजस्वी, रुभाबदार, देखणो साधू पुरूस दिसलो. त्रिमुन्डा ताका पळोवन खूश जालो. आता हांका खावन हांव म्हजी भूक घालयतलो हें येवजून तो फुडे सरलो. आनी फाटलो फुडलो कांयच विचार करनास्तोना साधू पुरसांक धरपाक ताणे आपलें दोनूय हात फुडे केलें. पूण त्रिमुन्डाचे हात ताका स्पर्श करच्या पयलीच एक अनंत उजवांडाचे ल्हार ताच्या आंगातल्यांन भायर सरलें आनी खिणातूच त्रिमून्डा त्या ल्हाराच्या जटक्यात दोन हात पयस शेवटन पडलो आनी साधू पुरुस उठन उभो रावलो… त्रिमुन्डान ताची कितल्याश्याच वर्साची तपश्चर्य भंग केल्ली. तो रागांन तांबडो गुज्ज जाल्लो, ताच्या दोळ्यातल्यान उज्याचो धग भायर सरतालो. ताच्या आंक्या आंगाक उजो पेटिल्लें वरी दिसतालें. रागान ताच्या तोंडातल्यांन कांय उतरां भायर सरलीं.

” हे पिशा राखेसा…! तुका खबर ना, एक साधू पुरसांची तपश्चर्या भंग करप कितलें व्हड पाप ते? कितलो व्हडलो गुन्याव तो? तुका खबर ना… आयज तुवें केदो व्हड अनार्त केला तो…
” हय म्हाका कांयच खबर ना, म्हाका फकत इतलीच खबर कीं हांव भुकेंत तळमळटा, म्हाका कांयच दिसना… दिसता फकत तूं, म्हज्या सामकार… म्हजे जेवण जावंन उभो आसा. तेन्ना हांव म्हजो वेळ वगळाय नासतना तुका खावान म्हजी भुक सोंपयता.” भूकेन तळमळतालो राखेस त्रिमुन्डा फडफडलो. ते आयकून साधू पुरूस अदीक रागांत आयलो. ताणें आपलो कटमडलू हांतांत घेवन तातूंतलें तोडें उदक आपल्या उजव्या तळटार घेतलें आनी म्हणलें.

” हे महामुर्ख राखेसा, तूं म्हाका खावन तुज्या पोटाची भूक सोंपोवक शकना… त्या परस हांवूच तुका शिराप दिवन भस्म करता…” दाधू पुरसांच्या तोंडातल्यान शिराप अशी उतरां आयकून त्रिमुन्डा भियेलो. भयान आपल्या पोटाची भुक लेगीत विसरलो. आपल्याक माफ कर म्हणून साधू पुरसांच्या पाया पडोक लागलो, रडूक लागलो, चूक जाली म्हणून पच्छाताप करूक लागलो, आपल्या जिवाची भीक मागूक लागलो… आनी साधू पुरसांक ताची खाकूत येवन ताणें ताका माफ केलो. पूण शिरापा खातीर घेतिल्लें उदक तो परतून कटमडलात घालूक शकना आशिल्लो वा ते भायर उडवन पवित्र आनी शक्तिवान उदकाचो अपमान करूक शकना आशिल्लो. देखून ताका शिराप हो दिवचोच पडटालो आनी तेन्ना ताका ताणें असो शिराप दिलो.

“फुडाराक जर केन्नाय चुकून लेगीत तुजे पावल त्या त्रिवेणी गांवांत पडले तर त्या गांवांतल्या एका बारा वर्साच्या भुरग्याच्या हांतांतल्यान तुजे मरण जातलें, हो हांव तुका शिराप दिता.” अशें म्हणून साधू पुरसांन ताका शिराप दिल्लो, देखून तो हाच्या पयली त्या गांवांत केन्ना घेल्लो ना.

पूण आयज परिस्थिती वेगळीच आसा. त्या त्रिमुखी रानाची आनी त्रिमुन्डा राखेसाची खबर सगळ्याक कळिल्ली आसा. देखून त्या रानांत जितो मुस लेगीत वचना. रानांत आशिल्ल्या त्या सगळ्या ल्हान व्हड जनावराक ताणें केन्नाच मारून खाल्ली. आतां खावपाचे तर सोडूच, पियेतलो जाल्यार ताका थंय उदक लेगीत मेळना आशिल्लें. अशें परिस्थितींत तो चड तेप त्या रांनांत कसो रावंक शकतालो? देखून फाटले सगळें विसरून, जीव आसल्यार भीक मागन खाव येता अशें येवजून ताणें त्रिमुखी गांवात येवपाचे थारायलें. ताका साधू पुरसांन आपणाक दिल्लो शिराप याद आशिल्लो पूण शिरापाच्या प्रतापान, मरणाच्या भयान. भुकेन चार दीस पयलीच मरच्या परस त्या गांवांतल्या दरेक बारा वर्सा सकयलच्या भुरग्यांक मारून खावन जगप हे बरें. अशें येवजून तो त्या गांवांत भितर सरलो. गांवांत भितर सरना फुडे ताणें बारा वर्सा परस कमी वयाच्या भुरग्य मारून खावपाक सुर्वात केली. दिसान दीस तो भुरग्याक मारून खातालो आनी आक्को गांव चितनांनी आनी दुख्खांत बुडिल्लो. ह्या राखेसाचे  कितें करचे? ताका कसो धांवडावचो हेच सगळेंजाण येवजीतालें. ही सगळीं गजाल शारांत त्रिवेदी राजाक कळटाच,शारांत सावन राज्यान आपलें सौन धाडून, त्या राखेसाक धरून म्हज्या म्हर्‍यात हांडचो अशें फरमान सोडलें. सैन आयलें, राखेसा  वागडा झुंजलें, तोड्याक ताणें खाल्लें, तोडें भियेवन गेलें… राजाक खूबच राग आयलो दुसरे दिसा राजा स्वताच आपूण एक सैनाची तुकडी घेवन आयलो. गांवच्या त्रिदेवाच्या देवळाकडेन त्रिवेदी राजाची आनी त्रिमुन्डा राखेससांची भेट जालीं. दोगांयनी एक-मेकांक पळताच झुंजाक सुरवात केली. बरचवेळ दोगांय मदी झूंज सुरू आशिल्लें, राज्याचे अर्द सैन राखेसाच्या जादूइ वारात मारलें गेलें, राखेस तोडातल्यांन उजो सोडटालो. राजाय बी अर्दमारो जावन झुंजतालो. ईतल्यान देवळातल्यांन एक बारा वर्साचो भुरगो भायर सरून आयलो. हांतांत त्रिसूल घेवन त्रिमुन्डा राखेसा सामकार येवन उभो रावलो. त्या बारावर्साच्याभुरग्याक पळोवन राखेसाक साधू पुरसांच्या शिरापाची यादआयली आनी आतां आपलें मरण लागी पावला हे ताका समजलें…! तरी तो ताच्या वागडा झुंजलो आनी तोड्याच वेळान त्या भुरग्यान ताका जितो मारून उडयलो. हो सगळो देखाव पळोवन राजाक अजाप दिसलें.  ताचो आपल्या दोळ्याचेर विस्वासच बसना जालो. ताणें भुरग्याक आपल्या सरीं आपोवन घेतलो आनी मायेन ताचे तकले वल्यान हांत फिरयत म्हणलें.” हे शुर वीर भुरग्या, सांग तुजी वळक म्हाका. हांव तुजेर हिसपा भायर खूश जालो… कोण तूं अानी त्या राखेसाक मारपाक तुका कशें  शक्य जालें?” राजान त्या भुरग्या विशी जाणून घेवच्या पयलीच थंय त्रिदेवाच्या देवळातलो पुजारी आयलो.

” राजानो हांव सांगता तुमका ह्या भुरग्या विशी.” अशें म्हणून ताणें त्या भुरग्या विश सांगपाक सुर्वात केली…

“बारा वर्सा पयलिची गजाल ही, उमाशेची रात सोंपेन दुसर्‍या दिसा एकादशिचे फातोडेर जेन्ना हांव देवळांत आयलो तेन्ना देवळाच्या प्रमुख दारा सामकार म्हाका एक  आयजून जल्मल्लो भुरगो मेळो. हांवें हांगा थंय पळयलें, हो भुरगो कोणाचो हे जाणून घेवपाचो खूब यत्न केलो. पूण कांयच फायदो जालो ना. देखून हांवें त्या भुरग्याक घेवन आमच्या घरा गेलो. म्हजे घरकानिच्या सहमतान ताका आमी आमचोच भुरगो म्हूण मानून घेतलो. फुडे तो वाडलो, व्हड जालो. ह्या देवळांत त्रिदेवांचे शेवेक लागलो. कसल्याच शिक्षणा भगर बरेच कितें शिकलो. साद्या स्वबावाचो, उच विचारिचो, केन्नाच फट उलवक नाशिल्लो. असो हो दिव्य भुरगो मेळोवन आमी तर धन्यच जाली… ही त्या त्रिदेवांचीच कृपा…

पुजार्‍याची ती जगा वेगळी काणी आयकन राजाय बी प्रभावीत जालो. खोशयेन राज्यान त्या भुरग्याक वेगायलो आनी म्हणलें.
” पुता पू ह्या त्रिदेवांचो भक्त, पुज्याराचो पूत आस, आयज पासून तू ह्या त्रिवेदी राजाचो पूत. ह्या पुराय राजवाड्याचो राजपूत. हांव तुजेर खूब खूश जाला पुता… सांग तुजी  ईश्छा कितें आसा? तुजी प्रतेक ईश्छा पुराय जातली. राजान खूश जावन ताका आशिर्वाद दिलो.

” ना राजानो, तो आपली ईश्छा तुमका सांगूक शकना, तो तर जल्मचोच मोनो. आयज पासून ताणें एकूय उतर उलोवक ना.” पुजार्‍याची उतरां आयकून राजाक खूब वायट दिसलें, ताणें भुरग्याक परतून आपलें व्हेगेत घेयत म्हणलें.
” आसू कांय न्हजो, मुखातल्यान उलवक जमना म्हूण कितें जालें ? तुजे हे दिव्य शकतींत तूं जायतें कितें सागून वता. तुज्या ह्या अपृप रूपान बरेच कितें दिसून येता. तूं अविनाशी, अवतारी, तूच खरो चमत्कारी… तूच खरो चमत्कारी.” अशें म्हणून राज्यान ताका गट्ट व्हेग मारून आपल्या दोळ्यातल्या दुकांनी ताच्या पायार अभिशेक केलो आनी हे फरमान दियत म्हणलें.

” आयज पासून तूं त्रिदेवांचो भक्त, ह्या पुजार्‍याचो पूत आनी म्हज्या पुराय राज्याचो राजपूत, त्रिधनी म्हणून वळकतलो.

Share

Related Articles

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Back to top button
error: Kindly Dont Copy !!